۱

فضیلت دموکراسی تنها در این است که اکثریت در کنار اعمال قدرت مشروع توان درک و پذیرش خواسته­های اقلیت را دارا باشد. بدین سان حاکمیت دموکراتیک تنها مبدل به یک دیکتاتوری مشروع اکثریت نمی­شود و منابع دولت-ملت صرف نزاع داخلی قدرت نمی­گردد. از اینرو نه تنها بر نیروهای دموکراتیک واجب بلکه اخلاقاً ضروری است که به تعبیه ابزاری جهت انعکاس هرچه بیشتر آراء و نظرات اقلیت به شریان قدرت مشروع همت گمارند. از اینرو دموکراسی فایده­گرا و پویا دقیقاً بجز همجوشی مسالمت­آمیز اکثریت و اقلیت در پروسه قدرت نیست.

۲

جان استوارت میل در میان نوشته­های نقد و نظر ستایش­انگیزش بر «دموکراسی در آمریکا» اثر توکویل اصرار داشت که دموکراسی در اصل بر دو عنصر حیاتی برقرار می­ماند:  رفاه اقتصادی فراگیر و سواد عامه. در جوامعی که این دو فراهم نباشند خبری از دموکراسی نخواهد بود. در حقیقت دموکراسی پایدار بر مبنای نهادهایی برقرار خواهد ماند که خود در مبنای اصول دموکراتیک برقرار مانده باشند. در جامعه هیچ نهاد دموکراتیکی بدون وجود رفاه اقتصادی و سوادعمومی نمی­تواند تشکیل شود.

۳

ویلیام هزلِت در سده­ی آزادی و انقلاب کبیر فرانسه در کوچه پس کوچه­های اروپا و مخصوصاً به زبان لاتین که همچنان زبان کلیسای خودکامه کاتولیک بود فریاد می­زد: «Vox Populi Vox Dei» تا به گوش اهل شریعت برسد که «صدای مردم صدای خداست».

چاپ مطلب