هگل میگوید، «تنها یک نفر مقصود مرا فهمید» شاگردانش آن یک تن را به ذات باریتعالی تعبیر کردند.
پس از هگل اجحافی در حق او صورت گرفت. کمتر اندیشمندی هگل را فهمید. بویژه اینکه مارکس (Marx) اعم مفاهیم هگلی از جمله دیالکتیک را وارونه ساخت و سپس یافتههایش را به درجهای صرفاً مادی تنزل داد. واژگون شدن دیالکتیک ناب هگلی حقیقت او را مخدوش ساخت. در حقیقت این دیدگاه مادیگرایانهی صرف بود که حقیقت ایدئالیسم هگلی را مخدوش ساخت. هگل وقتی از دیالکتیک سخن به میان میآورد، در حقیقت در وادی ایدهها سخن میگفت. در یکی از کلیدیترین عبارات دیالکتیک او چنین میگوید: «حقیقی همه است، و همه همان ذاتی است که با گسترشْ تکامل پیدا میکند»[i]، در حقیقت، سخن از در لحظه شدنها و تکامل دمادم حیات به میان میآورد. مادهگرایان این اندیشه را چون درک نکردند، خیلی راحت نادیده گرفتند.